Embedded Files
The Legend of Mukumlung and the Voice of the Ancestors
The Legend of Mukumlung and the Voice of the Ancestors
If you travel to the mist-covered hills of Taplejung in eastern Nepal, you will find a sacred site that thousands of pilgrims climb every year. Most of the world knows this place as Pathibhara Devi, a famous Hindu temple. But if you sit down with the elders of the local Yakthung (Limbu) community and listen to their stories, they will tell you that this mountain has an older, deeper identity. To them, this isn't just a temple; it is Mukumlung.
The name itself holds the secret to the mountain's true nature. In the Yakthung language, "Mukum" translates to power or force, and "Lung" means stone. So, long before it was named after a grain container (Pathi), this site was revered as "The Stone of Power." It wasn't defined by its shape, but by the intense spiritual energy that resided there.
The Legend of the Lost Sheep
The story of how this power was discovered takes us back centuries, long before there were stairs, bells, or shrines. The hilltop was a wild, dense forest where the clouds often touched the ground. The local Yakthung people were simple shepherds who roamed these high ridges with their flocks.
As the legend goes, one evening, a group of shepherds prepared to head home. But when they called out to their flock, they were met with silence. Hundreds of their sheep had vanished into thin air. They searched the steep cliffs and the thick bushes until it was pitch black, but not a single sheep could be found. Heartbroken and exhausted, the shepherds had no choice but to sleep on the freezing hill.
That night, a vision came to them in a dream. A radiant woman appeared—not a stranger, but a figure who felt like a protector. This was Yuma Sammang, the Grandmother Goddess of the Yakthung people. She told the shepherds that they were trespassing on her sacred fort, a place of immense power. She had hidden the sheep because they had stepped on holy ground without recognizing its strength. She promised that if they offered their respect and performed the proper worship, their livelihood would be returned.
The Miracle of the Mist
When the shepherds woke the next morning, the dream felt more real than the cold air around them. Following the vision, they found the main rock on the summit. With shaking hands but pure hearts, they offered simple prayers and gifts of nature to the Grandmother Goddess.
The moment they finished, a sound broke the silence—the bleating of sheep. From out of the swirling mist, their hundreds of lost sheep walked back to them, safe and unharmed. It was a miracle that cemented the hill’s status not just as a grazing ground, but as the home of the divine.
Why It Matters Today
For the Yakthung people, Mukumlung is not just a place to ask for wishes; it is the home of their guardian, Grandmother Yuma. While the world sees a Hindu goddess, the indigenous locals see their ancestral mother who has watched over their history, their language, and their land for generations.
Today, there is a growing movement to remember and use the name Mukumlung. It is a reminder that beneath the popular stories we hear, there are often older, indigenous roots that connect us deeply to the earth. When you visit this sacred hill, remember the shepherds and the "Stone of Power." You aren't just walking to a temple; you are walking into the heart of Yakthung history.
मुकुम्लुङको किम्बदन्ती र पुर्खाहरूको आवाज
यदि तपाइँ पूर्वी नेपालको ताप्लेजुङका डाँडाहरूमा यात्रा गर्नुभयो भने, एउटा यस्तो पवित्र तीर्थस्थल भेट्टाउनुहुनेछ जहाँ बर्सेनि हजारौं भक्तजनहरू पुग्छन्। बाहिरी दुनियाँले यसलाई पाथीभरा देवी (शक्तिपीठ) भनेर चिन्छन्। तर, यदि तपाइँ त्यहाँका रैथाने याक्थुङ (लिम्बू) समुदायका बुढापाकाहरूसँग बस्नुभयो र उहाँहरूको कथा सुन्नुभयो भने, उहाँहरूले तपाइँलाई यस पहाडको निकै पुरानो र गहिरो परिचय दिनुहुनेछ। उहाँहरूका लागि यो मन्दिर मात्र होइन, यो 'मुकुम्लुङ' हो।
यो नाममै यस पहाडको असली रहस्य लुकेको छ। याक्थुङ भाषामा 'मुकुम' को अर्थ 'शक्ति' वा 'बल' हुन्छ भने 'लुङ' को अर्थ 'ढुङ्गा' हुन्छ। त्यसैले, अन्न भर्ने 'पाथी' जस्तो आकार हुनुभन्दा धेरै अघिदेखि नै यसलाई "शक्तिको ढुङ्गा" (The Stone of Power) को रूपमा पुजिन्थ्यो। यसको परिचय यसको आकारले होइन, यहाँ बस्ने अदृश्य ईश्वरीय शक्तिले दिन्थ्यो।
हराएका भेडाहरूको कथा
यो शक्ति कसरी पत्ता लाग्यो भन्ने कथा सयौं वर्ष पुरानो छ। उतिबेला त्यहाँ न त कुनै मन्दिर थियो, न त घण्टी वा सिँढीहरू नै थिए। त्यो डाँडा केवल एउटा घना जंगल थियो जहाँ बादलहरूले जमिन छुन्थे। स्थानीय याक्थुङ गोठालाहरू आफ्ना भेडाहरू (जसलाई उनीहरू मेन्डा भन्छन्) लिएर ती लेकहरूमा जाने गर्थे।
किम्बदन्ती अनुसार, एक साँझ गोठालाहरू घर फर्किने तयारी गर्दै थिए। तर अचम्म! उनीहरूका सयौं भेडाहरू अचानक गायव भए। गोठालाहरूले जताततै खोजे—भीरमा, झाडीमा—तर एउटा पनि भेडा भेटिएन। थकित र निराश भएर उनीहरूले त्यही चिसो डाँडामा रात बिताउनुपर्यो।
त्यो रात उनीहरूले एउटा अचम्मको सपना देखे। सपनामा एक तेजस्वी महिला देखा पर्नुभयो। उहाँ अरू कोही नभएर याक्थुङ जातिकी संरक्षक र आदिम आमा युमा साम्माङ (युमा माङ) हुनुहुन्थ्यो।
उहाँले गोठालाहरूलाई भन्नुभयो: "तिमीहरू मेरो घरमा, मेरो पवित्र किल्लामा छौ। मेरो शक्तिलाई नचिनी यहाँ पाइला टेकेको हुनाले मैले तिमीहरूका भेडाहरू लुकाइदिएकी हुँ। यो साधारण ठाउँ होइन। यदि तिमीहरूले चोखो मनले मेरो सम्मान र पूजा गर्यौ भने, म तिमीहरूको धन फिर्ता गरिदिनेछु र सधैं रक्षा गर्नेछु।"
कुहिरो बिचको चमत्कार
भोलिपल्ट बिहानै, सपना सम्झिँदै गोठालाहरू उठे। उनीहरूले डाँडाको मुख्य चट्टान (शिला) फेला पारे र चोखो पानी तथा फूल चढाएर प्रार्थना गरे। उनीहरूले मुकुम्लुङ को शक्तिलाई स्वीकार गरे।
पूजा सकिनेबित्तिकै एउटा चमत्कार भयो। ब्याँ... ब्याँ...!
बाक्लो कुहिरोको बिचबाट भेडाहरू कराएको आवाज आयो। हेर्दाहेर्दै, हराएका सयौं भेडाहरू सकुशल गोठालाहरूसँग फर्किए। एउटा पनि भेडा हराएको थिएन। यो घटनापछि गाउँलेहरूले बुझे कि त्यो साधारण डाँडा होइन, साक्षात युमा साम्माङ को बासस्थान हो।
आज यसको महत्व
याक्थुङ समुदायका लागि मुकुम्लुङ केवल भाकल माग्ने ठाउँ मात्र होइन, यो उनीहरूकी अभिभावक 'युमा' को घर हो। बाहिरी संसारले त्यहाँ हिन्दु देवी देख्छ, तर रैथाने मानिसहरू त्यहाँ आफ्नी आदिम आमालाई देख्छन् जसले पुस्तौंदेखि उनीहरूको भाषा, संस्कार र भूमिको रक्षा गरिरहेकी छिन्।
आजभोलि 'पाथीभरा' को सट्टा 'मुकुम्लुङ' नाम नै प्रयोग गरिनुपर्छ भन्ने अभियान चलिरहेको छ। यो केवल नामको लडाइँ होइन, यो इतिहास र पुर्खाको सम्मानको कुरा हो। जब तपाइँ अर्को पटक त्यहाँ जानुहुन्छ, ती गोठालाहरू र 'शक्तिको ढुङ्गा' को कथा सम्झिनुहोला। तपाइँ केवल एउटा मन्दिर जाँदै हुनुहुन्न, तपाइँ याक्थुङ सभ्यताको मुटुमा पाइला टेक्दै हुनुहुन्छ।
SHREE PATHIVARA PACKAGING UDHYOG
TIKHEDEWAL-14, LALITPUR, NEPAL
Page updated
Google Sites
Report abuse